Türk edebiyatı şiir anlayışları

Ana Sayfa » Eğitim » Türk edebiyatı şiir anlayışları
Paylaş
Tarih : 11 Eylül 2015 - 22:16

Hopdebakim eğitim kategorisi: Tanzimat Edebiyatıyla başlayan edebi yenilikler Cumhuriyet Dönemi ile daha büyük bir hız kazanır hatta batı etkisi taklit ve adaptasyondan öteye gider. Kendi kültürü ve tarihiyle yoğunlaşan yeni bir devletin kuruluş ilkeleri,vazgeçilmez değerleriyle daha özgün eserlere doğru yol alan bir edebiyat çizgisi oluşur.

Yazılan eserleri gelenek ve zihniyet ilkeleriyle incelediğimizde birbirinden farklı şiir anlayışlarının oluştuğunu görürüz. Bu anlayışları çok keskin çizgilerle bir birinden ayırmak doğru olmayabilir. Çünkü bu topraklarda,aynı kültür,aynı tarih,aynı değerlerle yetişmiş bireylerin ürettikleri eserlerin de tabi ki birçok ortak noktası olacaktır. Bununla birlikte bir şairin üslubünü diğerinden ayıran ve eserini biricik -özgün- yapan aynılıklar içinde farklılığı yaratmalarıdır.

Cumhuriyet döneminden günümüze kadar Türk Edebiyatında birbirlerinden farklılaşarak kendilerini idame ettiren şiir anlayışları şunlar olmuştur.

1.Öz şiir anlayışını sürdüren şiir
2.Serbest nazım ve toplumcu şiir
3.Milli edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren şiir
4.Garip hareketi
5.Garip dışında yeniliği sürdüren şiir
6.İkinci yeni şiiri
7.İkinci yeni sonrası toplumcu şiir
8.1980 sonrası şiir
9.Halk şiiri

Yukarıdaki şiir anlayışlarının oluşmasında ve farklılaşma sürecinde en etkili unsur batılılaşma olmuştur ve Anadolu sürekli yenileşme içinde olduğu için her yeni akım ve bakış açısı şairlerin estetik ve sanat anlayışında yenilikler yaratmıştır.

1-ÖZ ŞİİR ANLAYIŞINI SÜRDÜREN ŞİİR

Aslında Cumhuriyet Dönemi edebiyatından çok öncesine dayanan bu şiir anlayışının temelleri Divan şiirinde mevcuttur, daha sonra batıyla tanışan şairlerimizden bir çoğu klasik şiir anlayışıyla batı şiirini buluşturduklarında yeni bir şiir anlayışıyla okurlarını buluştururlar. Özellikle Ahmet Haşim Öz şiir(Saf Şiir) anlayışıyla şiirlerini yazar. Peki Saf Şiir nedir?

Bir kere şiir dili her şeyin üstünde olmalıdır.Sanat aslında bir biçim sorunudur ve bu yüzden şiir en güzel ve en iyi olmalıdır.Şiir tüm sanatlardan daha soyludur. Hatta dizeler en değerli şeydir. Dilde öyle saflaşılmalı ki şair kendine özgü bir imge düzeni oluşturmalıdır. Bir resme baktığınızda fırça darbelerinden,renklerden, bu renklerin tonlarından,çizgilerdeki ahenkten nasıl o resmin hangi ressama ait olduğu biliniyorsa,şiirde de kelimelerin dizilişi,ahengi ve üslubuyla hangi şaire ait olduğu bilinmelidir. Bu da şairin kendine ait bir imgesel dünya yaratmasıyla olacaktır.Mükemmeli bulma çabasıyla çalışan Saf şairler hep disiplinli bir şekilde şiir yazarlar. Sembolizm akımı onlara en güzel şiir yazmanın yolunu açmıştır zaten.Şiirde müzikalite olmazsa şiir değildir.Bireyin duygusal yaşantısı dolaysız bir şekilde anlatılmaz. Örtülü bir şekilde verilir ki şiirle insanın yaşantısındaki anlık-geçici duygular betimlensin.Amaç varoluşun gizemini ,dolaylı biçimde yansıtacak özgür ve kişisel eğretileme, imgeler yoluyla anlatmaktır.

Batı Edebiyatı’nda Charles Baudlaire ile başlayıp daha sonra S. Mallerme,Paul Verlaine,Arthur Rimbaund’la devam eden bu şiir anlayışı bizim edebiyatımıza da yansıdı ve en güzel örnekler Ahmet Haşim’le başladı. Daha sonra bu fikre sahip olup bu anlayışla şiir yazanlar çoğaldı ;fakat iz bırakanlar arasında Necip Fazıl Kısakürek,Ahmet Muhip Dıranas ,Ziya Osman Saba ve yedi büyük şairimiz olan Yedi Meşaleciler edebi topluluğunu etkisi altına aldı.

Hem Batı edebiyatından hem de Türk Edebiyatın’dan birkaç örneğe bakarsak aralarındaki konu benzerliği,aynı ruh hali, imgesel yakınlığı görebiliriz.Paul Verlaıne “Şiir Sanatı “adlı şiirinde Saf Şiirin tüm kurallarını anlatmıştır aslında.

ŞİİR SANATI

Musiki, her şeyden önce musiki;
Onun için tekli mısradan şaşma.
Kıvrak olur, erir havada sanki;
Ağır aksak söylenişe yanaşma.
Kelime seçerken de meydan senin;
Bile bile bir nebze aldanmalı.
Dumanlısı güzeldir türkülerin;
Öyle hem seçik olsun hem kapalı.

Güzel gözler tül ardında görünsün
Gün ışığı titremeli şiirinde
Ak yıldızlar maviliğe bürünsün
Ilgıt ılgıt sonbahar göklerinde.

Ara rengin peşindeyiz çünkü biz;
Rengin değil, ara rengin sadece.
Ancak öyle sarmaş dolaş ederiz
Kavalı boruyla, rüyayı düşle.

Nükte belâsından kurtulmaya bak;
Acı zekâ, sulu gülüş neyine?
İşe karıştı mı bu cins sarmısak
Maviliğin yaş dolar gözlerine.

Tut belağati boğazından sustur
El değmişken bir zahmete daha gir.
Kafiyenin ağzına da bir gem vur
Bırakırsan neler yapmaz kim bilir?

Nedir bu kafiyeden çektiğimiz!
Hangi çocuk, hangi deli
Sarmış başımıza bu meymenetsiz,
Bu kof sesler çıkaran kalp inciyi?

Hep musiki, biraz daha musiki;
Havalanan bir şey olmalı mısra
Deli bir gönülden kalkıp gitmeli
Başka göklere, başka sevdalara.

Dağılıp tozu sabah rüzgârına
Mısraların alsın başını gitsin
Kekik, nane kokaraktan, dört yana…
Üst tarafı edebiyat bu işin.

PAUL VERLAİNE

OLVİDO

Hoyrattır bu akşamüstüler daima.
Gün saltanatıyle gitti mi bir defa
Yalnızlığımızla doldurup her yeri
Bir renk çığlığı içinde bahçemizden,
Bir el çıkarmaya başlar bohçamızdan
Lavanta çiçeği kokan kederleri;
Hoyrattır bu akşamüstüler daima.

Dalga dalga hücum edip pişmanlıklar
Unutuşun o tunç kapısını zorlar
Ve ruh, atılan oklarla delik deşik;
İşte, doğduğun eski evdesin birden,
Yolunu gözlüyor lamba ve merdiven,
Susmuş ninnilerle gıcırdıyor beşik
Ve cümle yitikler,mağluplar,mahzunlar…

Söylenmemiş aşkın güzelliğiyledir.
Kağıtlarda yarım bırakılmış şiir;
İnsan yağmur kokan bir sabaha karşı
Hatırlar bir gün bir camı açtığını
Duran bir bulutu,bir kuş uçtuğunu,
Çöküp peynir ekmek yediği bir taşı…
Bütün bunlar aşkın güzelliğiyledir.

Aşklar uçup gitmiş olmalı bir yazla
Halay çeken kızlar misali kolkola
Ya sizler! ey geçmiş zaman etekleri,
İhtiyar ağaçlı,kuytu bahçelerden
Ayışığı gibi sürüklenip giden;
Geceye bırakıp yorgun erkekleri
Salınan etekler fısıltıyla, nazla.

Ebedi aşığın dönüşünü bekler
Yalan yeminlerin tanığı çiçekler
Artık olmayacak baharlar içinde.
Ey ömrün en güzel türküsü aldanış!
Aldan, gelmiş olsa bile ümitsiz kış;
Her garipsi ayak izi kar içinde
Dönmeyen aşığın serptiği çiçekler.

Ya sen! ey sen! esen dallar arasından
Bir parıltı gibi görünüp kaybolan
Ne istersin benden akşam saatinde?
Bir gülüşü olsun görülmemiş kadın,
Nasıl ölümsüzsün aynasında aşkın;
Hatıraların bu yanma vaktinde
Sensin hep,sen, esen dallar arasından

Ey unutuş! kapat artık pencereni,
Çoktan derinliğine çekmiş deniz beni;
Çıkmaz artık sular altından o dünya.
Bir duman yükselir gibidir kederden
Macerası çoktan bitmiş o şeylerden.
Amansız gecenle yayıl dört yanıma
Ey unutuş! kurtar bu gamlardan beni.

AHMET MUHİP DIRANAS

Agathe, uçtuğu var mı ruhunun arasıra,
Büyülü, mavi, derin ve ışıl ışıl yanan
Bambaşka denizlere, bambaşka semalara,
Şu kahrolası şehrin simsiyah havasından?
Agathe, uçtuğu var mı ruhunun arasıra?

Hey trenler, vapurlar beni burdan götürün!
Ne var gözyaşlarından çamurlar yuğuracak?
Arasıra der mi ki Agathe’ın ruhu, üzgün,
‘Nedametten, azaptan ve ıstıraptan uzak
Hey trenler, vapurlar, beni burdan götürün.’

Ne kadar uzaktasın ey mis kokulu cennet,
Ey, sadece sevincin, aşkın ürperdiği yer,
Ey, her ruhun içinde bulunduğu saf şehvet,
Ey bir ömür boyunca gönül verilen şeyler!
Ne kadar uzaktasın ey mis kokulu cennet!

Ah o yeşil cenneti, çocuksu sevdaların,
O koşuşlar, şarkılar, o demetler, buseler,
İnildeyen kemanlar arkasında sırtların,
Akşam, korkuluklarda şarap dolu kaseler,
– Ah o yeşil cenneti çocuksu sevdaların!

O bilinmez zevklerin yüzdüğü masum belde
Çok daha uzakta mı yoksa Çin’den, Maçin’den?
Beyhude bir arzumu inildeyen dillerde,
Canlanan bir hayal mi billur sesler içinden,
O bilinmez zevklerin yüzdüğü masum belde.

Charles Baudelaire

İnsan kendini azıcık edebiyatta, azıcık insanda tanır.
Not: Diğer şiir anlayışlarına sırasıyla değineceğiz.

Etiketler : ,

SPONSOR REKLAMLAR

BENZER HABERLER

İdamlık genç roman özeti
İdamlık genç roman özeti

Geçenlerde bir arkadaşım bu kitabın özetini benden istemişti. Bende baktım internette daha önce özeti yazan hiç olmamış. Bu sebeple öğrencilere

Matematik: kesirlerle ilgili bilgiler
Matematik: kesirlerle ilgili bilgiler

Kesir nedir? Kesirlerle ilgili bilgiler nelerdir? Kesir Matematikte bir birimin bölündüğü eşit parçalardan biri veya bir kaçı. Üçte bir yüzde

Matematik sembolleri ve anlamları
Matematik sembolleri ve anlamları

Merhaba arkadaşlar. Biliyorsunuz ki matematik alanında bir takım işaret ve semboller mevcuttur. Bu semboller işlemleri daha kolay kılmaktadır. Matematikte

Yorum Yap

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz

REKLAMLAR

KÖŞE YAZARLARI